ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ ਦਾ ਟ੍ਰੈਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਤੋਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਿਣਵੇਂ ਵੱਡੇ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਮਾਨਸੂਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਰਾਹ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਠਹਿਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਤਕਨੀਕੀ ਔਖ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤੁਹਾਥੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਸਬਰ, ਉਚਾਈ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ।
ਟ੍ਰੈਕ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ
- ਕਿੱਥੇ: ਚਮੋਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਬਾਇਓਸਫ਼ੀਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿਚ।
- ਸੀਜ਼ਨ: ਪਾਰਕ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 1 ਜੂਨ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਚ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭਰ ਬਹਾਰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅੱਧ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅੱਧ ਅਗਸਤ ਤੱਕ।
- ਬੇਸ: ਘਾਂਘਰੀਆ, ਲਗਭਗ 3,050 ਮੀ, ਪੁਲਨਾ ਦੇ ਸੜਕ-ਸਿਰੇ ਤੋਂ 9–10 ਕਿਮੀ ਪੈਦਲ।
- ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਥਾਵਾਂ: ਘਾਟੀ ਦਾ ਤਲ ਲਗਭਗ 3,300–3,700 ਮੀ; ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 4,329 ਮੀ।
- ਦਰਜਾ: ਦਰਮਿਆਨਾ। ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਲਗਭਗ 45–50 ਕਿਮੀ ਤੁਰਨਾ।
- ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਾਂ: ਹਰਿਦੁਆਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਛੇ ਦਿਨ, ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਫ਼ਰ ਦਿਨ।
ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਆਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਬਹੁਤੇ ਆਪਰੇਟਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰੈਕਰ ਇਸੇ ਯੋਜਨਾ ’ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਰਿਦੁਆਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ।
| ਦਿਨ | ਰੂਟ | ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਂ | ਰਾਤ ਕਿੱਥੇ |
|---|---|---|---|
| 1 | ਹਰਿਦੁਆਰ / ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ → ਜੋਸ਼ੀਮਠ (ਜਾਂ ਪੀਪਲਕੋਟੀ) | ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ≈250–275 ਕਿਮੀ, 9–11 ਘੰਟੇ | ਜੋਸ਼ੀਮਠ, ≈1,900 ਮੀ |
| 2 | ਜੋਸ਼ੀਮਠ → ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ → ਪੁਲਨਾ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ; ਘਾਂਘਰੀਆ ਤੱਕ ਟ੍ਰੈਕ | ≈25 ਕਿਮੀ ਗੱਡੀ + 9–10 ਕਿਮੀ ਟ੍ਰੈਕ, 4–6 ਘੰਟੇ | ਘਾਂਘਰੀਆ, ≈3,050 ਮੀ |
| 3 | ਘਾਂਘਰੀਆ → ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ → ਘਾਂਘਰੀਆ | ਆਉਣ-ਜਾਣ ≈8–14 ਕਿਮੀ, 6–8 ਘੰਟੇ | ਘਾਂਘਰੀਆ |
| 4 | ਘਾਂਘਰੀਆ → ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ → ਘਾਂਘਰੀਆ | ਆਉਣ-ਜਾਣ ≈12 ਕਿਮੀ, 7–9 ਘੰਟੇ | ਘਾਂਘਰੀਆ |
| 5 | ਪੁਲਨਾ ਤੱਕ ਉਤਰਾਈ; ਗੱਡੀ ’ਤੇ ਜੋਸ਼ੀਮਠ (ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਦਰੀਨਾਥ ਤੇ ਮਾਣਾ) | 9–10 ਕਿਮੀ ਟ੍ਰੈਕ + 25–115 ਕਿਮੀ ਗੱਡੀ | ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਜਾਂ ਪੀਪਲਕੋਟੀ |
| 6 | ਜੋਸ਼ੀਮਠ → ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ / ਹਰਿਦੁਆਰ | ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ≈250–275 ਕਿਮੀ, 9–11 ਘੰਟੇ | — |
ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਰਾਹ ’ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ
ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਘਾਟੀ, ਜੋ ਹਰ ਮਾਨਸੂਨ ਵਿਚ ਬਾਗ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਖ਼ੁਦ ਪਾਰਕ: ਪੁਸ਼ਪਾਵਤੀ ਨਦੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਘਾਟੀ, ਲਗਭਗ 3,300 ਤੋਂ 3,700 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦਰਮਿਆਨ ਐਲਪਾਈਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਮਾਂ ਖਿੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਅਸਥਾਨ, ਘਾਂਘਰੀਆ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਨ ਦੀ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ।
ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਰਾਹ ’ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ
ਲਗਭਗ 4,329 ਮੀਟਰ ’ਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਝੀਲ ਕੰਢੇ ਸਿੱਖ ਤੀਰਥ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਸੱਤ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਠੰਢੀ, ਨਿਰਮਲ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਲਛਮਣ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਘਾਂਘਰੀਆ ਤੋਂ ਛੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਖੜ੍ਹਵੀਂ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮ ਕਮਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ।
ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਰਾਹ ’ਤੇ 
ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਜੋਸ਼ੀਮਠ (ਜੋਤਿਰਮਠ)
ਅਲਕਨੰਦਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵੱਸਿਆ ਦੁਆਰ-ਨਗਰ
ਉੱਪਰਲੇ ਚਮੋਲੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਆਮ ਰਾਤ ਦਾ ਪੜਾਅ: ਪੁਰਾਤਨ ਮੰਦਰ, ਆਖ਼ਰੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਏਟੀਐਮ ਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਅਤੇ ਔਲੀ, ਬਦਰੀਨਾਥ ਤੇ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਲਈ ਸੜਕ ਦਾ ਜੰਕਸ਼ਨ। 2023 ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਧਸਣ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।
ਛੋਟਾ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਲੰਮਾ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਘਾਂਘਰੀਆ ਵਿਚ ਇੱਕ ਬਫ਼ਰ ਦਿਨ, ਔਲੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਾਤ, ਜਾਂ ਚੋਪਤਾ ਅਤੇ ਤੁੰਗਨਾਥ ਦਾ ਫੇਰਾ ਜੋੜ ਲਓ। ਗਾਈਡ ਵਾਲਾ ਪੈਕੇਜ ਵੀ ਲਗਭਗ ਇਸੇ ਖ਼ਾਕੇ ’ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਔਖਿਆਈ ਅਤੇ ਫਿੱਟਨੈੱਸ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪੰਜ-ਛੇ ਘੰਟੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੁਰ ਸਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਘਾਂਘਰੀਆ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 1,000 ਮੀਟਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੈ; ਹੇਮਕੁੰਟ ਵਾਲੇ ਦਿਨ 1,000 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਹੋਰ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹਵੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਤੇਜ਼ ਸੈਰ, ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਜੌਗਿੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ। ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਇਹ ਟ੍ਰੈਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਔਖੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ ਖੱਚਰ ਲੈ ਕੇ।
ਉਚਾਈ
ਘਾਂਘਰੀਆ ਏਨਾ ਉੱਚਾ ਹੈ ਕਿ ਉਚਾਈ ਦੇ ਹਲਕੇ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਏਨਾ ਕਿ ਅਸਲ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੋ: ਇੱਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਵਿਚ ਕੱਟੋ, ਹੌਲੀ ਤੁਰੋ, ਖ਼ੂਬ ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਝੀਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੀਵੀਂ ਘਾਟੀ ਜਾਓ। ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਰ ਦਰਦ, ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ, ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਬੈਠਿਆਂ ਵੀ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ — ਮਤਲਬ ਚੜ੍ਹਨਾ ਬੰਦ ਕਰੋ; ਜੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਪਵੇ ਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਉੱਤਰੋ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਲ ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।
ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਦਾਖ਼ਲਾ
- ਸਿਰਫ਼ ਦਿਨ ਦੀ ਫੇਰੀ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅੰਦਰ ਨਾ ਕੈਂਪਿੰਗ, ਨਾ ਰਾਤ ਠਹਿਰਨਾ ਅਤੇ ਨਾ ਅੱਗ ਬਾਲਣੀ।
- ਗੇਟ ਦਾ ਸਮਾਂ। ਦਾਖ਼ਲਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ ਮਗਰੋਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਤੱਕ ਬਾਹਰ ਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਚੈੱਕ ਪੋਸਟ ’ਤੇ ਲਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਦਾਖ਼ਲਾ ਫ਼ੀਸ। ਘਾਂਘਰੀਆ ਨੇੜੇ ਚੈੱਕ ਪੋਸਟ ’ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਵੱਧ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਜਾਇਜ਼। ਮੌਜੂਦਾ ਰੇਟ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਤਾ ਕਰੋ।
- ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਖੱਚਰ ਨਹੀਂ। ਟੋਕਰੀ-ਕੁਰਸੀ ਵਾਲੇ ਪੋਰਟਰਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ।
- ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਛੱਡੋ। ਫੁੱਲ ਨਾ ਤੋੜੋ, ਕੂੜਾ ਨਾ ਸੁੱਟੋ, ਉੱਚਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾ ਵਜਾਓ ਅਤੇ ਰਾਹ ’ਤੇ ਹੀ ਰਹੋ। ਪੂਰੇ ਰੂਟ ’ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਪੈਕ ਕਰੀਏ
ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲੋ ਕਿ ਰੋਜ਼ ਮੀਂਹ ਪਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੋਗੇ।
- ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਅ: ਚੰਗੀ ਵਾਟਰਪਰੂਫ਼ ਜੈਕਟ ਜਾਂ ਲੰਮਾ ਪੌਂਚੋ, ਬੈਗ ਲਈ ਰੇਨ ਕਵਰ, ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਡਰਾਈ ਬੈਗ ਜਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ।
- ਜੁੱਤੇ: ਪਹਿਲਾਂ ਹੰਢਾਏ ਹੋਏ, ਚੰਗੀ ਪਕੜ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਬੂਟ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਲਈ ਸੈਂਡਲ। ਵਾਧੂ ਜੁਰਾਬਾਂ ਰੱਖੋ — ਕਈ ਜੋੜੇ।
- ਗਰਮ ਕੱਪੜੇ: ਇੱਕ ਫ਼ਲੀਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਗਰਮ ਜੈਕਟ, ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਘਾਂਘਰੀਆ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ ਲਈ ਗਰਮ ਟੋਪੀ ਤੇ ਦਸਤਾਨੇ।
- ਛੇਤੀ ਸੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ: ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਪੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਕਮੀਜ਼ਾਂ; ਸੂਤੀ ਅਤੇ ਜੀਨ ਕਈ-ਕਈ ਦਿਨ ਗਿੱਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਪੋਲ ਜਾਂ ਸੋਟੀ: ਗਿੱਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਉਤਰਾਈ ’ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਕੰਮ ਦੀ। ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਸੋਟੀਆਂ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਵਿਚ ਸਸਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਾਅ: ਟੋਪੀ, ਧੁੱਪ ਦੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਅਤੇ ਸਨਸਕ੍ਰੀਨ — ਧੁੱਪ ਜਦੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤਿੱਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ: ਮੁੜ ਭਰੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੋਤਲ, ਟਾਰਚ ਜਾਂ ਹੈੱਡਲੈਂਪ, ਪਾਵਰ ਬੈਂਕ, ਆਪਣੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਮੁੱਢਲੀ ਫ਼ਸਟ-ਏਡ ਕਿੱਟ, ਛਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਟਾਇਲਟ ਪੇਪਰ।
- ਕਾਗ਼ਜ਼ ਅਤੇ ਨਕਦੀ: ਫ਼ੋਟੋਕਾਪੀਆਂ ਸਮੇਤ ਫ਼ੋਟੋ ਵਾਲਾ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਟ੍ਰੈਕ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਕਦੀ।
ਪੈਸਾ, ਏਟੀਐਮ ਅਤੇ ਖ਼ਰਚੇ
ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਏਟੀਐਮ ਨਹੀਂ — ਨਾ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ, ਨਾ ਪੁਲਨਾ, ਨਾ ਘਾਂਘਰੀਆ ਵਿਚ — ਅਤੇ ਸਿਗਨਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਣ ਮਗਰੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਥਾਵਾਂ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮੋਬਾਈਲ ਭੁਗਤਾਨ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਜਾਂ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਵਿਚ ਕਢਵਾ ਲਓ। ਘਾਂਘਰੀਆ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਤੇ ਖਾਣੇ, ਪਾਰਕ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ, ਜੀਪਾਂ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੱਚਰ, ਪੋਰਟਰ ਜਾਂ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਲਈ ਬਜਟ ਰੱਖੋ ਜਿਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਤੁਸੀਂ ਐਨ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਘਾਂਘਰੀਆ ਵਿਚ ਕੀਮਤਾਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਖੱਚਰਾਂ ’ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ
ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਤੱਕ ਕਵਰੇਜ ਚੰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਾਂਘਰੀਆ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਨੈੱਟਵਰਕ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ; ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਸਿਗਨਲ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਹੇਮਕੁੰਟ ਦੀ ਪਗਡੰਡੀ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ। ਔਫ਼ਲਾਈਨ ਨਕਸ਼ੇ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਲਓ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਦੱਸ ਦਿਓ ਅਤੇ ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਘਾਂਘਰੀਆ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ — ਪਾਵਰ ਬੈਂਕ ਲਿਆਓ।
ਜੋਕਾਂ, ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਅਤੇ ਸਿਹਤ
ਜੋਕਾਂ ਮਾਨਸੂਨ ਵਿਚ ਘੱਟ ਉਚਾਈ ਦੇ ਸਿੱਲ੍ਹੇ, ਜੰਗਲੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ’ਤੇ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਲਨਾ ਅਤੇ ਭਿਊਂਡਾਰ ਵਿਚਕਾਰ; ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਖਿਝ ਹਨ। ਪੈਂਟ ਜੁਰਾਬਾਂ ਵਿਚ ਤੁੰਨ ਲਓ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਲੂਣ ਨਾਲ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਚਾਹ ਵਾਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ’ਤੇ ਗਿੱਟੇ ਦੇਖ ਲਓ। ਬੋਤਲਬੰਦ, ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂ ਫ਼ਿਲਟਰ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਤਾਜ਼ਾ ਪੱਕਿਆ ਖਾਣਾ ਖਾਓ ਅਤੇ ਓਆਰਐਸ ਨਾਲ ਰੱਖੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੀਆਂ ਚੱਜ ਦੀਆਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਵਿਚ ਹਨ; ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਘਾਂਘਰੀਆ ਵਿਚ ਫ਼ਸਟ-ਏਡ ਚੌਕੀਆਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਨਸੂਨ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਆ
- ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰ ਦਿਨ ਛੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ; ਦੁਪਹਿਰ ਮਗਰੋਂ ਮੀਂਹ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਦਾ ਗੇਟ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਨਾਲੇ ਅਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਪੁਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
- ਹਾਈਵੇ ’ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਮਗਰੋਂ ਸਫ਼ਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਡਿੱਗੀ ਢਿੱਗ ਕੋਲੋਂ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਲੰਘਣ ਦੀ ਥਾਂ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ।
- ਜੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਟੁੱਟੇ ਪੁਲ ਕਰਕੇ ਘਾਟੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਅਦਲ-ਬਦਲ ਕਰ ਲਓ ਜਾਂ ਬਫ਼ਰ ਦਿਨ ਵਰਤੋ।
- ਅਜਿਹੇ ਟ੍ਰੈਵਲ ਬੀਮੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ ਜੋ 4,500 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੀ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ
ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੌ ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਬਲੂ ਪੌਪੀ, ਕੋਬਰਾ ਲਿਲੀ, ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਬੈੱਲਫ਼ਲਾਵਰ, ਪ੍ਰਿਮੂਲਾ, ਐਨੀਮੋਨ, ਜਿਰੇਨੀਅਮ, ਐਸਟਰ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਗੁਲਾਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਬਾਲਸਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਅਗਸਤ ਵਿਚ ਪੂਰੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਰੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਰਾਜ ਫੁੱਲ ਬ੍ਰਹਮ ਕਮਲ ਹੋਰ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਉੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਗਡੰਡੀ ’ਤੇ ਲੱਭਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੈ। ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ — ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਾਲਾ ਰਿੱਛ, ਕਸਤੂਰੀ ਹਿਰਨ, ਭਰਲ, ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਤਾਹਰ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਤੇਂਦੂਆ — ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੀਕਾ ਅਤੇ ਚਮਕੀਲਾ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਮੋਨਾਲ ਅਕਸਰ ਦਿਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਮੌਸਮੀ ਗਾਈਡ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਫੁੱਲ ਕਦੋਂ ਖਿੜਦਾ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ
ਭਿਊਂਡਾਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਲੋਕ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਡੰਗਰ ਚਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਬਾਹਰਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ 1931 ਵਿਚ ਲੱਗਾ, ਜਦੋਂ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਫ਼ਰੈਂਕ ਸਮਾਈਥ, ਐਰਿਕ ਸ਼ਿਪਟਨ ਅਤੇ ਆਰ. ਐਲ. ਹੋਲਡਜ਼ਵਰਥ ਕਾਮੇਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਉੱਤਰਦਿਆਂ ਰਾਹ ਭੁੱਲ ਗਏ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਕ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਆ ਉੱਤਰੇ। ਸਮਾਈਥ 1937 ਵਿਚ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਮੁੜ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ 1938 ਦੀ ਕਿਤਾਬ The Valley of Flowers ਵਿਚ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ। 1939 ਵਿਚ ਕਿਊ ਦੇ ਰੌਇਲ ਬੋਟੈਨਿਕ ਗਾਰਡਨਜ਼ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਨ ਮਾਰਗਰੇਟ ਲੈੱਗ ਦੀ ਬੂਟੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦਿਆਂ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ; ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ ਅੱਜ ਵੀ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਹੈ। 1982 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਬਣਨ ਮਗਰੋਂ ਚਰਾਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ 2005 ਵਿਚ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਅਸਥਾਨ ਦਰਜ ਕੀਤਾ।
ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਠਹਿਰ
ਘਾਂਘਰੀਆ ਦੇ ਢਾਬੇ ਸਾਦਾ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖਾਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਦਾਲ, ਚੌਲ, ਰੋਟੀ, ਪਰੌਂਠੇ, ਨੂਡਲ ਅਤੇ ਅਮੁੱਕ ਚਾਹ। ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਅਤੇ ਘਾਂਘਰੀਆ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਲੰਗਰ ਛਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਮਰੇ ਸਾਦੇ ਹਨ; ਕੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖੀਏ ਅਤੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਠਹਿਰੀਏ ਦੇਖੋ।
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਯਾਤਰਾ
- ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਕੂੜਾ ਵਾਪਸ ਘਾਂਘਰੀਆ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਤੱਕ ਲੈ ਆਓ।
- ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਖ਼ਰੀਦਣ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੀ ਬੋਤਲ ਮੁੜ ਭਰੋ।
- ਖੱਚਰਾਂ ’ਤੇ ਤਰਸ ਖਾਓ: ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਵੱਧ ਭਾਰ ਨਾ ਲੱਦੋ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੰਘਣ ਤਾਂ ਰਾਹ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਜਾਓ।
- ਸਥਾਨਕ ਗਾਈਡ ਅਤੇ ਪੋਰਟਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਰੀਦੋ — ਇਹ ਸੀਜ਼ਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਲ ਭਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੈ।