ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੇਠਾਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਹਨ; ਉੱਥੋਂ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਦੇ ਟ੍ਰੇਲਹੈੱਡ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 270 ਕਿਮੀ ਪਹਾੜੀ ਹਾਈਵੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਘਾਂਘਰੀਆ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 14 ਕਿਮੀ ਹੋਰ — ਚਾਰ ਜੀਪ ’ਤੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪੈਦਲ। ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਘਾਂਘਰੀਆ ਤੱਕ ਦੋ ਦਿਨ ਗਿਣੋ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਵੀ ਓਨੇ ਹੀ।
ਕਦਮ 1: ਹਰਿਦੁਆਰ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਜਾਂ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਪਹੁੰਚੋ
- ਹਵਾਈ ਰਾਹੀਂ: ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਜੌਲੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਉਡਾਣਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਮੀ ਅਤੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਤੋਂ 35–40 ਕਿਮੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਕ ਕੀਤਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰੀਪੇਡ ਟੈਕਸੀ 30–60 ਮਿੰਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
- ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ: ਹਰਿਦੁਆਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ ਕਈ ਗੱਡੀਆਂ (ਮੋਟੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਘੰਟੇ) ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਅੱਗੇ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਗਰੀ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ: ਹਰਿਦੁਆਰ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 220 ਕਿਮੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੱਕ 240 ਕਿਮੀ, ਕਾਰ ਜਾਂ ਰਾਤ ਦੀ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਆਮ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਸੱਤ ਘੰਟੇ। ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।
ਕਦਮ 2: ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਅਤੇ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਦੀ ਸੜਕ
ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਦਰੀਨਾਥ ਹਾਈਵੇ — ਪੁਰਾਣਾ NH-58, ਹੁਣ NH 7 — ਪੂਰਾ ਰਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਲਕਨੰਦਾ ਦੀ ਖੱਡ ਦੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਤੱਕ ਇਹ ਨੌਂ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਫ਼ਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਪੰਜੇ ਸੰਗਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਪੜਾਅ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:
| ਪੜਾਅ | ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਦੂਰੀ | ਉੱਥੇ ਕੀ ਹੈ |
|---|---|---|
| ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ | 0 ਕਿਮੀ | ਸਵੇਰੇ ਛੇਤੀ ਤੁਰੋ — 5 ਤੋਂ 6 ਵਜੇ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ |
| ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ | 70 ਕਿਮੀ | ਭਾਗੀਰਥੀ + ਅਲਕਨੰਦਾ = ਗੰਗਾ; ਹਾਈਵੇ ’ਤੇ ਵਿਊ ਪੁਆਇੰਟ |
| ਸ੍ਰੀਨਗਰ (ਗੜ੍ਹਵਾਲ) | 105 ਕਿਮੀ | ਰਾਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਸਬਾ; ਤੇਲ, ਖਾਣਾ, ਏਟੀਐਮ |
| ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ | 140 ਕਿਮੀ | ਅਲਕਨੰਦਾ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਦੀ ਸੜਕ ਇੱਥੋਂ ਮੁੜਦੀ ਹੈ |
| ਕਰਨਪ੍ਰਯਾਗ | 170 ਕਿਮੀ | ਪਿੰਡਰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਸੰਗਮ |
| ਚਮੋਲੀ / ਪੀਪਲਕੋਟੀ | 200–215 ਕਿਮੀ | ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਤ ਦਾ ਆਮ ਪੜਾਅ |
| ਜੋਸ਼ੀਮਠ (ਜੋਤਿਰਮਠ) | 250–255 ਕਿਮੀ | ਰਾਤ ਦਾ ਆਮ ਪੜਾਅ; ਆਖ਼ਰੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਏਟੀਐਮ |
| ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ | 270–275 ਕਿਮੀ | ਟ੍ਰੇਲਹੈੱਡ; ਪੁਲਨਾ ਲਈ ਜੀਪਾਂ |
ਸੜਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
- ਡਰਾਈਵਰ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਰ: ਸਭ ਤੋਂ ਆਰਾਮਦੇਹ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲਾ ਵਿਕਲਪ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਜਾਂ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਟ੍ਰੈਕ ਪੈਕੇਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬੁੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਡਰਾਈਵਰ ਲਓ।
- ਬੱਸ: ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੱਸਾਂ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਤੋਂ ਤੜਕੇ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਅਤੇ ਬਦਰੀਨਾਥ ਲਈ ਤੁਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਹਨੇਰਾ ਪੈਣ ਮਗਰੋਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀਆਂ।
- ਸਾਂਝੀ ਜੀਪ: ਸਾਂਝੀਆਂ ਟੈਕਸੀਆਂ ਪੜਾਅ-ਵਾਰ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ (ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼–ਸ੍ਰੀਨਗਰ–ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ–ਚਮੋਲੀ–ਜੋਸ਼ੀਮਠ)। ਬੱਸ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼, ਪਰ ਲੱਤਾਂ ਲਈ ਥਾਂ ਘੱਟ।
ਕਦਮ 3: ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਤੋਂ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਅਤੇ ਪੁਲਨਾ
ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਬਦਰੀਨਾਥ ਸੜਕ ’ਤੇ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਮੀ ਅੱਗੇ ਹੈ — ਟੈਕਸੀ, ਸਾਂਝੀ ਜੀਪ ਜਾਂ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਘੰਟਾ। ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤੰਗ ਸੜਕ ਅਲਕਨੰਦਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪੁਲਨਾ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ; ਸਾਂਝੀਆਂ ਜੀਪਾਂ ਤੜਕੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਕਿਰਾਏ ’ਤੇ ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਗੱਡੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਦਮ 4: ਪੁਲਨਾ ਤੋਂ ਘਾਂਘਰੀਆ
- ਪੈਦਲ: ਲਕਸ਼ਮਣ ਗੰਗਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਚੌੜੇ ਰਾਹ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 9–10 ਕਿਮੀ ਅਤੇ 1,000 ਮੀਟਰ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਹਰ ਇੱਕ-ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ’ਤੇ ਚਾਹ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨਾਲ। ਬਹੁਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਲਗਭਗ ਅੱਧ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਭਿਊਂਡਾਰ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹਲਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿਚ ਵੱਧ ਖੜ੍ਹਵੀਂ।
- ਖੱਚਰ ’ਤੇ: ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਖੱਚਰ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਅਤੇ ਪੁਲਨਾ ਦੇ ਅੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਤੈਅ ਰੇਟਾਂ ’ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
- ਪੋਰਟਰ ਨਾਲ: ਪੋਰਟਰ ਬੈਗ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਘੱਟ ਤੁਰ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਟੋਕਰੀ ਜਾਂ ਕੁਰਸੀ ਵਿਚ ਵੀ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਰਾਹੀਂ: ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਗੋਬਿੰਦ ਘਾਟ ਅਤੇ ਘਾਂਘਰੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸ਼ਟਲ ਉੱਡਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਦਲ ਰਾਹ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਸਮ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਤੇ ਅਗਸਤ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਆਪਰੇਟਰ, ਕਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਪਤਾ ਕਰੋ।
ਕਦਮ 5: ਘਾਂਘਰੀਆ ਤੋਂ ਅੱਗੇ
ਦੋਵੇਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦਿਨ ਦੀ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਪਗਡੰਡੀ ’ਤੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਪਗਡੰਡੀ ’ਤੇ ਛੇ ਖੜ੍ਹਵੇਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਖੱਚਰ ਹੇਮਕੁੰਟ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ।
ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼-ਪੱਤਰ
- ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚਾਰ ਧਾਮ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਅਗਾਊਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤੀ ਹੈ — ਔਨਲਾਈਨ ਜਾਂ ਰਾਹ ਦੇ ਕਾਊਂਟਰਾਂ ’ਤੇ। ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਤਰੀਕਾ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ ਬਦਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ — ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜ ਦੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇਖ ਲਓ।
- ਖ਼ੁਦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਖ਼ਲਾ ਟਿਕਟ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਘਾਂਘਰੀਆ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲਾਤ ਚੈੱਕ ਪੋਸਟ ’ਤੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਫ਼ੋਟੋ ਵਾਲਾ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਰੱਖੋ (ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਪਾਸਪੋਰਟ)।
- ਆਪਣੇ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਫ਼ੋਟੋਕਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖੋ; ਇਹ ਕਈ ਕਾਊਂਟਰਾਂ ’ਤੇ ਮੰਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਾਪਸੀ
ਵਾਪਸੀ ਉਸੇ ਰਾਹ ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਪੁਲਨਾ ਉੱਤਰੋ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਵਿਚ ਰਾਤ ਕੱਟੋ ਜਾਂ — ਛੇਤੀ ਤੁਰ ਕੇ — ਪਹਿਲਾਂ ਬਦਰੀਨਾਥ ਦੀ ਸਾਈਡ ਟ੍ਰਿਪ ਕਰ ਲਓ। ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੱਕ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਲਈ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਰੱਖੋ।
