અંદર જવાનો કોઈ ઝડપી રસ્તો નથી. સૌથી નજીકનું ઍરપોર્ટ અને રેલવે સ્ટેશનો નીચે મેદાનોની ધારે છે; ત્યાંથી ગોવિંદઘાટના ટ્રેલહેડ સુધી લગભગ 270 કિમીનો પહાડી હાઇવે, અને પછી હજી આશરે 14 કિમી — ચાર જીપથી અને બાકીના પગપાળા — ઘાંઘરિયા ગામ સુધી. મેદાનોથી ઘાંઘરિયા સુધી બે દિવસ અને પાછા ફરતાં પણ તેટલા જ ગણીને આયોજન કરો.
પગલું 1: હરિદ્વાર, ઋષિકેશ કે દેહરાદૂન પહોંચો
- વિમાનથી: સૌથી નજીકનું ઍરપોર્ટ જૉલી ગ્રાન્ટ ઍરપોર્ટ, દેહરાદૂન છે, જ્યાં દિલ્હી અને બીજાં કેટલાંક ભારતીય શહેરોથી ઉડાનો આવે છે. તે ઋષિકેશથી લગભગ 20 કિમી અને હરિદ્વારથી 35–40 કિમી દૂર છે. અગાઉથી બુક કરેલું ટ્રાન્સફર કે પ્રીપેઇડ ટૅક્સી 30–60 મિનિટ લે છે.
- ટ્રેનથી: હરિદ્વાર જંક્શન મુખ્ય રેલહેડ છે, જ્યાં દિલ્હીથી રોજ ઘણી ટ્રેનો (આશરે ચારથી છ કલાક) અને આખા ભારતમાંથી સીધી સેવાઓ આવે છે. થોડી ઓછી ટ્રેનો આગળ ઋષિકેશ અને યોગ નગરી ઋષિકેશ સ્ટેશનો સુધી જાય છે.
- દિલ્હીથી રસ્તે: હરિદ્વાર લગભગ 220 કિમી અને ઋષિકેશ 240 કિમી, કાર કે રાતની બસથી સામાન્ય રીતે પાંચથી સાત કલાક. સામાન સાથે ખાનગી ટ્રાન્સફર સૌથી સહેલો વિકલ્પ છે.
પગલું 2: જોશીમઠ અને ગોવિંદઘાટનો રસ્તો
ઋષિકેશથી બદ્રીનાથ હાઇવે — જૂનો એનએચ-58, હવે એનએચ 7 — આખા અંતર સુધી પહેલાં ગંગાની અને પછી અલકનંદાની કોતરમાં ચઢે છે. જોશીમઠ સુધી તે નવથી અગિયાર કલાકની ભવ્ય પણ થકવી નાખનારી ડ્રાઇવ છે, જે પંચ પ્રયાગના પાંચેય સંગમો પાસેથી પસાર થાય છે. તબક્કા આ પ્રમાણે છે:
| તબક્કો | ઋષિકેશથી અંદાજિત અંતર | ત્યાં શું છે |
|---|---|---|
| ઋષિકેશ | 0 કિમી | વહેલા નીકળો — સવારે 5 થી 6 સામાન્ય છે |
| દેવપ્રયાગ | 70 કિમી | ભાગીરથી + અલકનંદા = ગંગા; હાઇવે પર વ્યૂ પૉઇન્ટ |
| શ્રીનગર (ગઢવાલ) | 105 કિમી | રૂટ પરનું સૌથી મોટું ગામ; ઈંધણ, ભોજન, એટીએમ |
| રુદ્રપ્રયાગ | 140 કિમી | અલકનંદા અને મંદાકિનીનો સંગમ; કેદારનાથનો રસ્તો ફંટાય છે |
| કર્ણપ્રયાગ | 170 કિમી | પિંડર નદી સાથે સંગમ |
| ચમોલી / પીપલકોટી | 200–215 કિમી | જોશીમઠ પહેલાંનો જાણીતો રાતવાસો |
| જોશીમઠ (જ્યોતિર્મઠ) | 250–255 કિમી | સામાન્ય રાતવાસો; છેલ્લાં ભરોસાપાત્ર એટીએમ |
| ગોવિંદઘાટ | 270–275 કિમી | ટ્રેલહેડ; પુલના માટે જીપો |
રસ્તો કાપવાની રીતો
- ડ્રાઇવર સાથે ખાનગી કાર: સૌથી આરામદાયક અને લવચીક પસંદગી, ઋષિકેશ કે હરિદ્વારમાં અથવા ટ્રેક પૅકેજના ભાગ તરીકે બુક થાય છે. પહાડી રસ્તાનો અનુભવી ડ્રાઇવર લો.
- બસ: સરકારી પરિવહન અને ખાનગી બસો વહેલી સવારે ઋષિકેશ અને હરિદ્વારથી જોશીમઠ તથા બદ્રીનાથ માટે ઊપડે છે. તે સસ્તી અને ધીમી છે, અને મોટા ભાગની અંધારા પછી ચાલતી નથી.
- શૅર જીપ: શૅર ટૅક્સીઓ તબક્કાવાર ચાલે છે (ઋષિકેશ–શ્રીનગર–રુદ્રપ્રયાગ–ચમોલી–જોશીમઠ). બસ કરતાં ઝડપી, પગ લંબાવવાની જગ્યા ઓછી.
પગલું 3: જોશીમઠથી ગોવિંદઘાટ અને પુલના
ગોવિંદઘાટ બદ્રીનાથ રોડ પર જોશીમઠથી લગભગ 20 કિમી આગળ છે — ટૅક્સી, શૅર જીપ કે બસથી આશરે એક કલાક. ગોવિંદઘાટથી એક સાંકડો રસ્તો અલકનંદા ઓળંગીને લગભગ ચાર કિલોમીટર ચઢીને પુલના ગામ પહોંચે છે; શૅર જીપો વહેલી સવારથી નજીવા ભાડામાં ઉપર-નીચે ફેરા મારે છે. ખાનગી વાહનો સામાન્ય રીતે ગોવિંદઘાટમાં જ પાર્ક કરાય છે.
પગલું 4: પુલનાથી ઘાંઘરિયા
- પગપાળા: લક્ષ્મણ ગંગાની બાજુમાં પહોળી પથ્થરની પગદંડી પર લગભગ 9–10 કિમી અને 1,000 મીટરનું ચઢાણ, દર એક-બે કિલોમીટરે ચાની લારીઓ. મોટા ભાગના લોકોને ચારથી છ કલાક લાગે છે. લગભગ અડધે રસ્તે આવતા ભ્યૂંડાર ગામ સુધી ઢાળ હળવો છે અને છેલ્લા ત્રણ કિલોમીટરમાં સીધો.
- ખચ્ચરથી: સવારીનાં અને ભારવાહક ખચ્ચર ગોવિંદઘાટ અને પુલનાનાં સ્ટૅન્ડ પર સીઝન માટે નક્કી થયેલા દરે મળે છે.
- પોર્ટરથી: પોર્ટર બૅગો ઊંચકે છે, અને બાળકો કે ઓછું ચાલી શકતા મુલાકાતીઓને ટોપલી કે ખુરશીમાં પણ લઈ જાય છે.
- હેલિકૉપ્ટરથી: સીઝનમાં ગોવિંદઘાટ અને ઘાંઘરિયા વચ્ચે સામાન્ય રીતે એક ટૂંકી શટલ ઊડે છે. તે ચાલવાનું બચાવે છે, પણ પૂરેપૂરી હવામાન પર આધારિત છે અને જુલાઈ-ઑગસ્ટમાં વારંવાર બંધ રહે છે. હાલનો ઑપરેટર, ભાડું અને સામાનની મર્યાદા સ્થળ પર જ તપાસો.
પગલું 5: ઘાંઘરિયાથી આગળ
બંને લક્ષ્યો ગામથી દિવસની પદયાત્રાઓ છે. વેલી ઓફ ફ્લાવર્સ ડાબી તરફના રસ્તે લગભગ ત્રણથી ચાર કિલોમીટર ઉપર શરૂ થાય છે; હેમકુંડ સાહિબ જમણી તરફના રસ્તે છ સીધા કિલોમીટર ઉપર છે. ખચ્ચર હેમકુંડ સુધી જાય છે, પણ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં તેમને મંજૂરી નથી.
નોંધણી અને કાગળિયાં
- તાજેતરની સીઝનોમાં ઉત્તરાખંડ સરકારે ચાર ધામ અને હેમકુંડ સાહિબ રૂટના પ્રવાસીઓ માટે આગોતરી નોંધણી — ઑનલાઇન કે રસ્તા પરનાં કાઉન્ટરો પર — ફરજિયાત કરી છે. નિયમ અને પ્રક્રિયા વર્ષે વર્ષે બદલાતાં રહ્યાં છે — પ્રવાસ પહેલાં રાજ્ય પ્રવાસનની વેબસાઇટ જોઈ લો.
- ખુદ વેલી ઓફ ફ્લાવર્સ માટે માત્ર પ્રવેશ ટિકિટ જોઈએ, જે ઘાંઘરિયા પાસેની વન ચેક પોસ્ટ પર મળે છે. ફોટો ઓળખપત્ર સાથે રાખો (વિદેશી નાગરિકો માટે પાસપોર્ટ).
- તમારા ઓળખપત્રની થોડી ફોટોકૉપી સાથે રાખો; ઘણાં કાઉન્ટરો પર તે માગવામાં આવે છે.
પાછા ફરવું
વળતી સફર એ જ રસ્તે ઊલટા ક્રમમાં છે. ત્રણથી ચાર કલાકમાં પુલના ઊતરો, અને કાં જોશીમઠમાં સૂઓ અથવા — વહેલા નીકળો તો — પહેલાં બદ્રીનાથની સાઇડ ટ્રિપ કરી લો. ઋષિકેશની ડ્રાઇવ માટે આખો એક દિવસ રાખો.
