ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸੜਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਸ਼ਰਮਾਂ, ਯੋਗ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਨਗਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ-ਮੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਖੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਆਇਆ ਹੈ — 1968 ਵਿਚ ਬੀਟਲਜ਼ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਨ। ਟ੍ਰੈਕਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਮਿਲਣ, ਆਖ਼ਰੀ ਵੇਲੇ ਦਾ ਸਮਾਨ ਖ਼ਰੀਦਣ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਤ ਭਰ ਸੌਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਇਆ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੀ ਦੇਖੀਏ ਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ
ਗੰਗਾ ਆਰਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੋ
ਤਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਨਗਰ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਘਾਟ ’ਤੇ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਪਰਮਾਰਥ ਨਿਕੇਤਨ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ। ਪੌੜੀਆਂ ’ਤੇ ਥਾਂ ਲਈ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚੋ।
ਪੁਲ ਪਾਰ ਕਰੋ
ਰਾਮ ਝੂਲਾ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਝੂਲਾ ਦੇ ਝੂਲਦੇ ਪੈਦਲ ਪੁਲ ਨਗਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਲਛਮਣ ਝੂਲਾ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਨਵਾਂ ਪੁਲ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਦੇਖ ਲਓ ਕਿ ਕੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ।
ਬੀਟਲਜ਼ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਖੋ
ਰਾਜਾਜੀ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਮਹੇਸ਼ ਯੋਗੀ ਦਾ ਉੱਜੜਿਆ ਆਸ਼ਰਮ ਹੁਣ ਟਿਕਟ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ — ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਧਿਆਨ ਕੁਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ।
ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਰਾਫ਼ਟਿੰਗ
ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਤੋਂ ਨਗਰ ਤੱਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਵ੍ਹਾਈਟ-ਵਾਟਰ ਸਵਾਰੀ ਹੈ। ਰਾਫ਼ਟਿੰਗ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰੇ ਮਾਨਸੂਨ — ਤਕਰੀਬਨ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅੱਧ ਸਤੰਬਰ — ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਘਾਟੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੁਰੂ ਜਾਂ ਅਖ਼ੀਰ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਰਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ।
ਗਾਈਡ ਵਾਲੀ ਸੈਰ ਜਾਂ ਡੇ ਟ੍ਰਿਪ ਲਓ
ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੈਰ, ਕੁੰਜਾਪੁਰੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਾਅ ਹਾਈਕ ਜਾਂ ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਡੇ ਟ੍ਰਿਪ ਇੱਕ ਵਿਹਲੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੀਏ
- ਹਵਾਈ ਰਾਹੀਂ: ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦਾ ਜੌਲੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਹੈ, ਟੈਕਸੀ ਰਾਹੀਂ 30–45 ਮਿੰਟ।
- ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ: ਗੱਡੀਆਂ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਯੋਗ ਨਗਰੀ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਗੱਡੀਆਂ ਲਗਭਗ 25 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ: ਤਕਰੀਬਨ 240 ਕਿਮੀ, ਕਾਰ ਜਾਂ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਸੱਤ ਘੰਟੇ।
ਕੰਮ ਦੀ ਸਲਾਹ
- ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਜੀਪਾਂ ਬਹੁਤ ਸਵਖਤੇ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ — ਲਗਭਗ 4 ਤੋਂ 6 ਵਜੇ। ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਜਾਂ ਗੱਡੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਕ ਕਰ ਲਓ।
- ਰੇਨ ਪੌਂਚੋ, ਡਰਾਈ ਬੈਗ ਅਤੇ ਜੋ ਗਰਮ ਕੱਪੜੇ ਘੱਟ ਹੋਣ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਖ਼ਰੀਦ ਲਓ; ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਉੱਪਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਚੋਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਹੈ।
- ਨਗਰ ਵਿਚ ਮਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਵਿਕਦੇ।
ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟ੍ਰੈਕ ਤੇ ਟੂਰ
ਗਾਈਡ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਠਹਿਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਪੈਕੇਜ ਹਨ:
ਗਾਈਡ ਵਾਲਾ ਪੈਦਲ ਟੂਰ ਸ਼ੁਰੂ US$35 ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼: ਗੰਗਾ ਆਰਤੀ ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਟੂਰ
ਸਾਡੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਰਿਵਿਊਆਂ ਵਾਲਾ ਤਜਰਬਾ: ਘਾਟਾਂ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਗਾਈਡ ਵਾਲਾ ਦਿਨ, ਜੋ ਦਰਿਆ ’ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਆਰਤੀ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਬਿਤਾਉਣ ਦਾ ਸੌਖਾ, ਤਸੱਲੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ।
- ਪੈਦਲ ਘਾਟ, ਆਸ਼ਰਮ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਗਲੀਆਂ
- ਇੱਕ ਗਾਈਡ, ਜੋ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ
- ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਗੰਗਾ ਆਰਤੀ
ਗਾਈਡ ਵਾਲੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਾਅ ਹਾਈਕ ਸ਼ੁਰੂ US$40 ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼: ਕੁੰਜਾਪੁਰੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਦਾ ਟ੍ਰੈਕ
ਸਵਖਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਉੱਪਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਬਰਫ਼-ਰੇਖਾ ’ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕੁੰਜਾਪੁਰੀ ਮੰਦਰ ਤੱਕ ਥੋੜ੍ਹੀ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ। ਘਾਂਘਰੀਆ ਅਤੇ ਹੇਮਕੁੰਟ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਘੱਟ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਇਹ ਹਲਕੀ ਕਸਰਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਹਰ ਰਿਵਿਊ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ ਹੈ।
- ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ’ਤੇ ਕੁੰਜਾਪੁਰੀ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ
- ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਦੀਆਂ ਬਰਫ਼ੀਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ
- ਸੁੰਦਰ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਟ੍ਰੈਕ
ਰਾਫ਼ਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ US$8 ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼: ਹਰ ਪੱਧਰ ਲਈ ਵ੍ਹਾਈਟ-ਵਾਟਰ ਰਾਫ਼ਟਿੰਗ
ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਫ਼ਟਿੰਗ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੌਸਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹਿੱਸਾ ਚੁਣਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਗੰਗਾ ’ਤੇ ਰਾਫ਼ਟਿੰਗ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਵਿਚ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ — ਐਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ — ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੁਰੂ ਜਾਂ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਠੀਕ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਦੇਖ ਲਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ’ਤੇ ਇਹ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
- ਨਵਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਲਾਸ IV ਰੈਪਿਡ ਤੱਕ ਦੇ ਹਿੱਸੇ
- ਚੁਣਨ ਲਈ ਕਈ ਮਿਆਦਾਂ ਦੀਆਂ ਫੇਰੀਆਂ
- ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੀਮਤ
ਗਾਈਡ ਵਾਲਾ ਪੈਦਲ ਟੂਰ ਸ਼ੁਰੂ US$12 ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼: ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਘਾਟਾਂ ਦਾ ਪੈਦਲ ਟੂਰ
ਸਥਾਨਕ ਗਾਈਡ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਦੋ ਘੰਟੇ ਪੈਦਲ — ਆਸ਼ਰਮ, ਘਾਟ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੈਦਲ ਪੁਲ। ਇੰਨੀ ਛੋਟੀ ਕਿ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਬੁੱਕ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।
- ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਘਾਟ
- ਗੰਗਾ ’ਤੇ ਬਣੇ ਝੂਲਦੇ ਪੁਲ
- ਛੋਟੀ, ਸਸਤੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
