माणा हे बद्रीनाथच्या पुढे सुमारे तीन किलोमीटरवर, साधारण 3,200 मीटरवर स्लेटच्या छपरांच्या दगडी घरांचे गाव आहे — हिवाळ्यात दरीत खाली जाणाऱ्या भोटिया कुटुंबांचे घर. कित्येक दशके माणा खिंड आणि तिबेटपूर्वीचे “शेवटचे भारतीय गाव” अशी पाटी इथे होती; आता अधिकृतपणे त्याचा “पहिले भारतीय गाव” म्हणून प्रचार केला जातो.
गावातून जाणारी फरसबंद वाट महाभारताशी जोडलेल्या काही ठिकाणांकडे नेते, वाटेत स्त्रिया विक्रीसाठी लोकरी वस्तू विणताना दिसतात.
माणा गाव येथे काय पाहावे व करावे
भीम पूल आणि सरस्वती
खडकाची एक प्रचंड नैसर्गिक शिळा त्या घळईवर आडवी पडली आहे जिथे सरस्वती नदी डोंगरातून उसळून बाहेर पडते — द्रौपदीला पलीकडे जाता यावे म्हणून भीमाने ती तिथे ठेवली, असे सांगतात. नदी थोडीच खाली, केशव प्रयागला, अलकनंदेला मिळते.
व्यास गुहा आणि गणेश गुहा
गावाच्या वरची दोन छोटी गुहा-मंदिरे, जिथे व्यास ऋषींनी गणेशाला लेखनिक करून महाभारत रचले असे सांगितले जाते.
वसुधारा धबधब्याकडे चाला
एक पायवाट दरीत सुमारे पाच ते सहा किलोमीटर वर एका उंच धबधब्यापर्यंत जाते. एवढ्या उंचीवर ही अर्ध्या दिवसाची पदयात्रा आहे — फक्त ज्यांच्याकडे वेळ आणि ताकद उरली आहे त्यांच्यासाठी.
“शेवटच्या दुकानात” चहा
अनेक टपऱ्या आनंदाने आपणच भारतातली शेवटची चहाची टपरी असल्याचा दावा करतात. एक कप चहा, आणि कदाचित हाताने विणलेली टोपी, घेतल्याने गावात थोडा पैसा पोहोचतो.
माणा गाव येथे कसे पोहोचावे
- बद्रीनाथहून: रस्त्याने तीन किलोमीटर वाहनतळापर्यंत, मग गावातून पायी.
- माणामध्ये पायी: भीम पूल आणि गुहांसाठी एक ते दोन तास धरा.
उपयोगी सूचना
- माणा एका संवेदनशील सीमेजवळ आहे. ओळखपत्र सोबत ठेवा आणि दरीत आणखी वर जाण्यावरच्या कोणत्याही निर्बंधांचा आदर करा.
- गावकऱ्यांचे छायाचित्र काढण्यापूर्वी विचारा.
- गावात वस्ती फक्त उबदार महिन्यांत असते, बद्रीनाथच्या हंगामाच्या जोडीने.
माणा गाव साठी सर्वोत्तम ट्रेक व टूर
मार्गदर्शक, वाहन आणि मुक्कामाची सोय यांसह माणा गाव पाहण्याचा सर्वात सोपा मार्ग म्हणजे ही पॅकेजेस:
मार्गदर्शित तीर्थ टूर पासून US$830 दिल्लीहून: वाहन आणि टूर गाइडसह चार धाम यात्रा
दहा दिवसांत उत्तराखंडची संपूर्ण चार धाम परिक्रमा. बद्रीनाथचा टप्पा त्याच महामार्गाने जातो ज्याने व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्सचा ट्रेक, म्हणजे जोशीमठ आणि गोविंदघाटमार्गे — त्यामुळे हेमकुंड साहिब आणि दरीची वाट कुठून सुरू होते हे पाहू इच्छिणाऱ्या यात्रेकरूंसाठी ही योग्य. अजून अभिप्राय नाहीत.
- यमुनोत्री, गंगोत्री, केदारनाथ आणि बद्रीनाथ
- संपूर्ण प्रवासभर वाहन आणि टूर गाइड
- बद्रीनाथ रस्त्यावर जोशीमठ आणि गोविंदघाटवरून जाते
तीर्थयात्रा पॅकेज पासून US$239 दिल्लीहून: मुक्कामासह चार धाम यात्रा पॅकेज
दिल्लीहून कमी किमतीचे चार धाम पॅकेज. GetYourGuide ते सहा दिवसांचे दाखवते, जे चार डोंगरी धामांसाठी अतिशय वेगवान आहे — होकार देण्यापूर्वी दिवस नेमके कसे आखले आहेत आणि केदारनाथचा ट्रेक कसा केला जातो हे ऑपरेटरला विचारा. अजून अभिप्राय नाहीत.
- यमुनोत्री, गंगोत्री, केदारनाथ आणि बद्रीनाथ ही चार मंदिरे
- मुक्काम समाविष्ट
- चार धाम पर्यायांमधील सर्वात कमी नोंदवलेली किंमत
गावातील मुक्काम व ट्रेक पासून US$244 उर्गम दरी: योग आणि ट्रेकसह एक अनवट हिमालयीन टूर
उर्गम दरीतील पाच निवांत दिवस — पायऱ्यांच्या शेतांची उपदरी, जोशीमठहून थोड्याच अंतरावर खाली. गर्दीच्या तीर्थमार्गाच्या अगदी उलट: गावातली घरे, हलकी भटकंती आणि योग. चमोलीत आठवडा किंवा त्याहून जास्त वेळ असेल तर व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्सच्या आधी किंवा नंतर चांगली जोड. अजून अभिप्राय नाहीत.
- जोशीमठच्या खाली बद्रीनाथ रस्त्यापासून आत एक शांत उपदरी
- ग्रामजीवन, योग आणि सोपे ट्रेक
- पंच केदारांपैकी एक, कल्पेश्वर मंदिराचे स्थान
