हरिद्वार — “हरीचे द्वार” — हे ते ठिकाण आहे जिथे गंगा मैदानात प्रवेश करते; हिंदू धर्मातील सात सर्वात पवित्र नगरांपैकी एक आणि कुंभमेळ्याच्या चार स्थळांपैकी एक. हे गढवालसाठी सर्वात सोयीचे रेल्वे स्थानकही आहे, जिथे दिल्लीहून वारंवार गाड्या आणि भारताच्या अनेक भागांतून थेट सेवा येतात.
व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्सचे बहुतेक प्रवासी हे शहर एका संध्याकाळीपुरते पाहतात, आणि ती संध्याकाळ नदीचीच असते.
हरिद्वार येथे काय पाहावे व करावे
हर की पौडीवरची गंगा आरती
दररोज तिन्हीसांजेला हर की पौडी घाटावर पुजारी पाण्यावर अनेक थरांचे भव्य दिवे उंचावतात, हजारो लोक सुरात सूर मिसळतात आणि फुले व ज्योतींनी भरलेले पानांचे द्रोण प्रवाहात सोडले जातात. किमान 45 मिनिटे आधी या. मार्गदर्शित आरती टूर जागा शोधण्याचा ताण घालवते.
मनसा देवी आणि चंडी देवी
टेकड्यांच्या माथ्यावरची दोन देवी मंदिरे शहराकडे पाहतात; दोन्हींकडे केबल कारने किंवा खड्या वाटेने जाता येते. रांगा टाळण्यासाठी दिवसाच्या सुरुवातीलाच जा.
बाजारांत भटका
घाटांमागच्या गल्ल्यांत पितळ, मणी, मिठाई आणि गंगाजल घरी नेण्यासाठीची भांडी विकली जातात. खरे आकर्षण म्हणजे रस्त्यावरचे खाणे — कचोरी, आलू पुरी, लस्सी.
हरिद्वार येथे कसे पोहोचावे
- रेल्वेने: हरिद्वार जंक्शनला दिल्लीहून रोज अनेक गाड्या येतात, साधारण चार ते सहा तास लागतात, शिवाय कोलकाता, मुंबई, अहमदाबाद आणि अमृतसरसह इतर ठिकाणांहून लांब पल्ल्याच्या सेवा.
- विमानाने: देहरादूनचा जॉली ग्रँट विमानतळ सुमारे 35–40 किमीवर आहे.
- पुढे: ऋषिकेश सुमारे 25 किमी — तासाभराच्या आत — आणि जोशीमठ साधारण 275–280 किमी.
उपयोगी सूचना
- जुलै आणि ऑगस्टसाठी रेल्वेची तिकिटे खूप आधी बुक करा — हे महिने कावड यात्रेशी जुळतात, तेव्हा शहरात प्रचंड गर्दी असते आणि रस्त्यावरची वाहतूक वळवली जाऊ शकते.
- घाटांवर आपल्या सामानावर लक्ष ठेवा आणि न मागता दान मागणाऱ्या “पुजाऱ्यांकडे” दुर्लक्ष करा.
- ऋषिकेशप्रमाणे हे शहरही शाकाहारी आणि मद्यमुक्त आहे.
हरिद्वार साठी सर्वोत्तम ट्रेक व टूर
मार्गदर्शक, वाहन आणि मुक्कामाची सोय यांसह हरिद्वार पाहण्याचा सर्वात सोपा मार्ग म्हणजे ही पॅकेजेस:
मार्गदर्शित संध्याकाळची टूर पासून US$25 हरिद्वार: हर की पौडी घाटावरील गंगा आरती सोहळा टूर
हर की पौडीची गंगा आरती हा भारतातील सर्वात प्रभावी सार्वजनिक विधींपैकी एक आहे, आणि कुठे उभे राहायचे हे माहीत असलेल्या व्यक्तीसोबत तो कितीतरी सोपा होतो. प्रवासाच्या आदल्या संध्याकाळी तुमची गाडी हरिद्वारला पोहोचत असेल, तर करण्यासारखी गोष्ट हीच.
- हर की पौडीची भव्य संध्याकाळची आरती
- गर्दीत चांगली जागा मिळवून देणारा मार्गदर्शक
- आसपासचे घाट आणि बाजार
मार्गदर्शित दिवसभराची टूर पासून US$35 हरिद्वार: गंगा आरतीसह आध्यात्मिक व सांस्कृतिक दिवसभराची टूर
हरिद्वारमधील भरगच्च दिवस: मार्गदर्शकासोबत मंदिरे, बाजार आणि नदीकाठ, जो तिन्हीसांजेच्या आरतीने संपतो. आतापर्यंतचा प्रत्येक अभिप्राय पंचतारांकित आहे.
- हरिद्वारची प्रमुख मंदिरे
- जुने बाजार आणि घाट
- संध्याकाळची गंगा आरती
मार्गदर्शित टूर पासून US$590 हरिद्वार: व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्सची 3 दिवसांची मार्गदर्शित टूर
हरिद्वारहून वेगवान मार्गदर्शित सहल, जी गोविंदघाटच्या नेहमीच्या रस्त्याने दरीपर्यंत जाते. ज्या मार्गावर प्रत्येक बाजूने सुमारे दहा तासांचा प्रवास आणि वर ट्रेक आहे, त्यासाठी तीन दिवस म्हणजे फारच घट्ट वेळापत्रक — म्हणून प्रवासक्रम नीट तपासा आणि एक जादा दिवस हाताशी ठेवा. अजून अभिप्राय नाहीत.
- हरिद्वारमध्ये पिक-अप, रेल्वे स्थानकासाठी सोयीचे
- ऋषिकेश, देवप्रयाग, रुद्रप्रयाग आणि जोशीमठमार्गे गोविंदघाटचा रस्ता
- व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्सची मार्गदर्शित भेट
